हिंदी
महाराष्ट्र स्टेट बोर्डएसएससी (मराठी माध्यम) १० वीं कक्षा

उपयोजित इतिहासाचा वर्तमानकाळाशी कसा संबंध असतो? - History and Political Science [इतिहास व राज्यशास्त्र]

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

उपयोजित इतिहासाचा वर्तमानकाळाशी कसा संबंध असतो?

संक्षेप में उत्तर

उत्तर

प्रस्तावना: उपयोजित इतिहास म्हणजेच 'जनांसाठीचा इतिहास'. यामध्ये इतिहासाबाबतच्या गैरसमजांवर मात करत त्याची नाळ लोकांच्या वर्तमानातील जीवनाशी जोडली जाते.

१. भूतकाळातील घटनांचा वर्तमान व भविष्यामध्ये सर्वसामान्य लोकांना उपयोग कसा होईल, याचा विचार, उपयोजित इतिहास या विषयात केला जातो.

२. भूतकालीन घटनांचे मूर्त आणि अमूर्त अशा स्वरूपातील अनेक अवशेष वर्तमानकाळात अस्तित्वात असतात. त्यामुळे, आपल्याला या सर्वांविषयक कुतूहल व आत्मीयता असते.

३. याशिवाय, इतिहासाचे ज्ञान सर्व गोष्टींच्या उगमाकडे नेणारे असल्याने पुढील पिढ्यांकरता या सांस्कृतिक वारशाचे जतन आणि संवर्धन करण्यासाठी उपयोजित इतिहासाचा आधार घ्यावा लागतो. त्यामुळे, व्यवसायाच्या अनेक संधीदेखील निर्माण होतात.
उदा. इतिहासकार, पुरातत्त्वज्ञ, संग्रहपाल, स्थापत्य-विशारद, अभियंता, समाजशास्त्रज्ञ, कायदेतज्ज्ञ, छायाचित्रण तज्ज्ञ इत्यादी.

निष्कर्ष: अशाप्रकारे, इतिहासाच्या आधारे वर्तमानकाळाचे यथायोग्य आकलन आणि भविष्यकाळासाठी दिशादर्शन करण्याचे कार्य उपयोजित इतिहासाद्वारे केले जाते.

shaalaa.com
उपयोजित इतिहास आणि वर्तमानकाळ
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 1.3: उपयोजित इतिहास - लांब उत्तरे २

APPEARS IN

एससीईआरटी महाराष्ट्र History and Civics [Marathi] 10 Standard SSC
अध्याय 1.3 उपयोजित इतिहास
लांब उत्तरे २ | Q ५. २.

संबंधित प्रश्न

उपयोजित इतिहासाचा वर्तमानकाळाशी कसा सहसंबंध असतो?


इतिहासाच्या साधनांचे जतन व्हावे यासाठी किमान १० उपाय सुचवा.


दिलेल्या उताऱ्याचे वाचन करून खालील प्रश्नांची उत्तरे लिहा.

जनांसाठी इतिहास

        इतिहासाविषयी लोकांच्या मनात अनेक गैरसमज असतात. उदा. इतिहास हा विषय फक्त इतिहासकारांसाठी आणि इतिहास विषयाचा अभ्यास करू इच्छिणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी असतो, दैनंदिन जीवनात इतिहासासारख्या विषयांचा काही उपयोग नसतो, इतिहासासारखा विषय आर्थिकदृष्ट्या उत्पादक क्षेत्राशी जोडला जाऊ शकत नाही, इत्यादी.              अशा गैरसमजांवर मात करत इतिहासाची नाळ लोकांच्या वर्तमानातील जीवनसरणीशी जोडणारे क्षेत्र म्हणजे 'जनांसाठी इतिहास'.          परदेशातील अनेक विद्यापिठांमध्ये जनांसाठी इतिहास या विषयातील अभ्यासक्रम शिकवले जातात. भारतात बंगळुरू येथे 'सृष्टी इन्स्टिट्यूट ऑफ आर्ट डिझाईन अँड टेक्नॉलॉजी' या संस्थेत 'सेंटर फॉर पब्लिक हिस्टरी' हा स्वतंत्र विभाग आहे. तिथे या विषयातील प्रकल्प आणि संशोधनाचे काम चालते.

१. 'जनांसाठी इतिहास' म्हणजे काय?

२. भारतातील कोणत्या संस्थेत 'सेंटर फॉर पब्लिक हिस्टरी' हा स्वतंत्र विभाग आहे?

३. इतिहासाविषयी लोकांच्या मनात कोणते गैरसमज असतात?


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×