मराठी
महाराष्ट्र राज्य शिक्षण मंडळएस.एस.सी (मराठी सेमी-इंग्रजी) इयत्ता १० वी

खाली दिलेल्या सामासिक शब्दांचा विग्रह व समासाचे नाव लिहा. - Marathi [मराठी]

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

खाली दिलेल्या सामासिक शब्दांचा विग्रह व समासाचे नाव लिहा.

सामासिक शब्द विग्रह समासाचे नाव
पंचारती    
त्रिभुवन    
नवरात्र    
सप्ताह    
अष्टाध्यायी    
पंचपाळे    
द्विदल    
बारभाई    
त्रैलोक्य    
तक्ता

उत्तर

सामासिक शब्द विग्रह समासाचे नाव
पंचारती पाच आरत्यांचा समूह द्विगू समास
त्रिभुवन तीन भुवनांचा समूह द्विगू समास
नवरात्र नऊ रात्रींचा समूह द्विगू समास
सप्ताह सात दिवसांचा समूह द्विगू समास
अष्टाध्यायी आठ अध्यायांचा समूह द्विगू समास
पंचपाळे पाच पाळ्यांचा समूह द्विगू समास
द्विदल दोन दलांचा समूह द्विगू समास
बारभाई बारा भावांचा समूह द्विगू समास
त्रैलोक्य तीन लोकांचा समूह द्विगू समास
shaalaa.com
समास
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 22: भाष्याभ्यास - अ) व्याकरण घटकांवर आधारित कृती

APPEARS IN

एससीईआरटी महाराष्ट्र Marathi 10 Standard SSC
पाठ 22 भाष्याभ्यास
अ) व्याकरण घटकांवर आधारित कृती | Q 1.2

संबंधित प्रश्‍न

कंसात समासांची नावे दिलेली आहेत. पुढे दिलेल्या सामासिक शब्दांसमोर त्यापैकी योग्य समासाचे नाव लिहा :
जलदुर्ग- ____________.


खालील तक्ता पूर्ण करा.

क्र. सामासिक शब्द विग्रह समासाचे नाव
(१) बावीसतेवीस    
(२) ठायीठायी    
(३) शब्दकोश    
(४) यथोचित    

खालील वाक्यांतील सामासिक शब्द ओळखून अधोरेखित करा.

रस्त्याने चालताना जाहिरातींचे फलक सध्या पावलोपावली दिसतात.


पुढील उदाहरणांचा अभ्यास करून तक्ता पूर्ण करा.

अ. क्र.

सामासिक शब्द

विग्रह

विभक्ती प्रत्यय किंवा विभक्ती दर्शक अव्यय

(१)

लोकप्रिय

लोकांना प्रिय

____________

(२)

कष्टसाध्य

कष्टाने साध्य

____________

(३)

चोरभय

चोरापासून भय

____________

(४)

घरमालक

घराचा मालक

____________

(५)

नाट्यगृह

नाट्यासाठी गृह

____________

(६)

वनभोजन

वनातील भोजन

____________


खालील तक्ता पूर्ण करा.

अ. क्र. सामासिक शब्द

विग्रह

(१)

______

निघून गेले आहेत प्राण ज्याचे असा तो

(२)

नीरज

________________________

(३)

______

प्रमाणासह आहे जे ते

(४)

गोपाल

________________________

(५)

______

माशासारखे आहेत डोळे जिचे अशी ती

(६)

षडानन

________________________


खालील तत्पुरुष समासातील सामासिक शब्दांच्या विग्रहाचा अभ्यास करून त्यांतील विभक्ती ओळखा.

सामासिक शब्द   विग्रह विभक्ती
(अ) सभागृह सभेसाठी गृह ______
(आ) कलाकुशल कलेत कुशल ______
(इ) ग्रंथालय ग्रंथांचे आलय ______
(ई) कष्टसाध्य कष्टाने साध्य ______
(उ) रोगमुक्त रोगापासून मुक्त ______

खालील वाक्यातील सामासिक शब्द ओळखा व त्या शब्दाचा विग्रह करा.

सैनिकांच्या देशार्पणाचा आदर करावा.


खालील वाक्यातील सामासिक शब्द ओळखा व त्या शब्दाचा विग्रह करा.

पाठ्यपुस्तकातील सर्व कविता संकेतला तोंडपाठ आहेत.


खालील सामासिक शब्दाचा विग्रह करा.

रक्तचंदन - ______ 


खालील वाक्य वाचून त्यातील सामासिक शब्द ओळखा.

नवरात्रात ठिकठिकाणी गरबा नृत्य चालते - ______ 


खालील सामासिक शब्दाचा विग्रह करा.

द्‌विदल - ______


खालील सामासिक शब्दाचा विग्रह करा.

कृष्णार्जुन - ______ 


खालील वाक्य वाचा आणि त्यातील सामासिक शब्द ओळखा.

सभेला चारपाच माणसेच उपस्थित होती - ______ 


खाली दिलेल्या सामासिक शब्दांचा विग्रह व समासाचे नाव लिहा.

सामासिक शब्द विग्रह समासाचे नाव
१) इतरेतर द्वंद्व समास
बहिणभाऊ    
आईवडील    
नाकडोळे    
सुंठसाखर    
कृष्णार्जुन    
विटीदांडू    
कुलूपकिल्ली    
स्त्रीपुरुष    
२) वैकल्पिक द्वंद्व समास
बरेवाईट    
सत्यासत्य    
चारपाच    
तीनचार    
खरेखोटे    
३) समाहार द्वंद्व समास
अंथरूण पांघरूण    
भाजीपाला    
कपडालत्ता    
अन्नपाणी    
पालापाचोळा    
केरकचरा    

‘दशदिशा’ या सामासिक शब्दातील समासाचे नाव लिहा.


पुढील सामासिक शब्दांचा विग्रह करून समासाचे नाव लिहा.

लोकप्रिय


पुढील सामासिक शब्दांसमोर समासाचे नाव लिहा.

जलदुर्ग


  ‘अ’ गट ‘ब’ गट
1 सूर्याचा उदय झाला. सूर्योदय झाला.
2 प्रत्येक दिवशी त्याची प्रतिष्ठा वाढत गेली. दिवसेंदिवस त्याची प्रतिष्ठा वाढत गेली.

बोलण्याच्या ओघात आपण शब्दातील परस्परसंबंध दाखवणारे विभक्ती प्रत्यय गाळून सुटसुटीत असे जोडशब्द बनवतो. शब्दांच्या अशा एकत्रीकरणाला ‘समास’ असे म्हणतात. शब्दांच्या अशा एकत्रीकरणाने जो जोडशब्द तयार होतो त्याला ‘सामासिक शब्द’ म्हणतात.

समास विग्रह - सामासिक शब्द कोणत्या शब्दांपासून तयार झाला, हे स्पष्ट करण्यासाठी आपण त्याची फोड करताे. या फोड करून दाखवण्याच्या पद्धतीला ‘विग्रह’ म्हणतात. वर ‘ब’ गटात सामासिक शब्द आहेत, तर ‘अ’ गटात विग्रह आहेत.


खालील सामासिक शब्दाचा विग्रह करा.

सामासिक शब्द विग्रह
भाजीपाला ______

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×