Advertisements
Advertisements
Question
‘अ’ गट | ‘ब’ गट | |
1 | सूर्याचा उदय झाला. | सूर्योदय झाला. |
2 | प्रत्येक दिवशी त्याची प्रतिष्ठा वाढत गेली. | दिवसेंदिवस त्याची प्रतिष्ठा वाढत गेली. |
बोलण्याच्या ओघात आपण शब्दातील परस्परसंबंध दाखवणारे विभक्ती प्रत्यय गाळून सुटसुटीत असे जोडशब्द बनवतो. शब्दांच्या अशा एकत्रीकरणाला ‘समास’ असे म्हणतात. शब्दांच्या अशा एकत्रीकरणाने जो जोडशब्द तयार होतो त्याला ‘सामासिक शब्द’ म्हणतात.
समास विग्रह - सामासिक शब्द कोणत्या शब्दांपासून तयार झाला, हे स्पष्ट करण्यासाठी आपण त्याची फोड करताे. या फोड करून दाखवण्याच्या पद्धतीला ‘विग्रह’ म्हणतात. वर ‘ब’ गटात सामासिक शब्द आहेत, तर ‘अ’ गटात विग्रह आहेत.
Solution
सामासिक शब्द | विग्रह | |
1 | सूर्योदय | सूर्याचा उदय |
2 | दिवसेंदिवस | दिवसांमागून दिवस |
APPEARS IN
RELATED QUESTIONS
कंसात समासांची नावे दिलेली आहेत. पुढे दिलेल्या सामासिक शब्दांसमोर त्यापैकी योग्य समासाचे नाव लिहा :
चौघडी - ____________.
खालील तक्ता पूर्ण करा.
अ. क्र. | सामासिक शब्द | विग्रह |
(१) | ______ | जन्मापासून |
(२) | प्रतिदिन | ______ |
(३) | ______ | कंठापर्यंत |
(४) | व्यक्तिगणिक | ______ |
(५) | ______ | प्रत्येक दारी |
खालील वाक्यांतील सामासिक शब्द ओळखून अधोरेखित करा.
मेट्रो रेल्वेचा लोकार्पण सोहळा थाटामाटात पार पडला.
पुढील वाक्ये अभ्यासून तक्ता पूर्ण करा.
(१) गुप्तहेर वेशांतर करून खऱ्या माहितीचा शोध घेतात.
(२) अतिवृष्टीमुळे ओला दुष्काळ पडला.
(३) काही माणसे केलेल्या कामाचे मानधन घेणे टाळतात.
(४) निळासावळा झरा वाहतो बेटाबेटांतुन.
अ. क्र. | सामासिक शब्द |
विग्रह |
(१) |
____________ |
अन्य असा वेश |
(२) |
दुष्काळ |
____________ |
(३) |
____________ |
मान हेच धन |
(४) |
____________ |
निळा सावळा असा |
खालील उदाहरणे अभ्यासा व त्यातील सामासिक शब्द अधोरेखित करा.
कृष्णा हा माझा सहाध्यायी आहे.
खालील उदाहरणे अभ्यासा व त्यातील सामासिक शब्द अधोरेखित करा.
काल रात्री आमच्या परिसरात नीरव शांतता होती.
खालील वाक्यातील सामासिक शब्द ओळखा व त्या शब्दाचा विग्रह करा.
सैनिकांच्या देशार्पणाचा आदर करावा.
खालील वाक्यातील सामासिक शब्द ओळखा व त्या शब्दाचा विग्रह करा.
प्रत्येकाने ऋणमुक्त राहण्याचा प्रयत्न करायलाच हवा.
खालील वाक्य वाचून त्यातील सामासिक शब्द ओळखा व त्याचा विग्रह करा.
महाराष्ट्र राज्य समृद्ध आहे.
खालील वाक्य वाचून त्यातील सामासिक शब्द ओळखा व त्याचा विग्रह करा.
या पुस्तकाचे भाषांतर चांगले झाले आहे - ______
खालील वाक्य वाचून त्यातील सामासिक शब्द ओळखा.
शाळेत आता हिंदी सप्ताह चालू आहे - ______
खालील वाक्य वाचा आणि त्यातील सामासिक शब्द ओळखा.
खरेखोटे समजल्याशिवाय अभिप्राय देऊ नये - ______
खालील सामासिक शब्दाचा विग्रह करा.
कृष्णार्जुन - ______
खालील वाक्य वाचा आणि त्यातील सामासिक शब्द ओळखा.
कुठलीही गोष्ट स्वीकारण्यापूर्वी सत्यासत्याचा विचार करावा - ______
खाली दिलेल्या सामासिक शब्दांचा आपण विग्रह व समासाचे नाव असा अभ्यास करावा.
सामासिक शब्द | विग्रह | समासाचे नाव |
नीलकमल | ||
महाराष्ट्र | ||
भाषांतर | ||
पांढराशुभ्र | ||
घननीळ | ||
शामसुंदर | ||
कमलनयन | ||
नरसिंह | ||
विद्याधन | ||
रक्तचंदन | ||
घनश्याम | ||
काव्यामृत | ||
पुरुषोत्तम | ||
महादेव |
खालील तक्ता पूर्ण करा.
सामासिक शब्द | विग्रह | समासाचे नाव |
आईवडील | ||
नवरात्र |
पुढील विग्रहावरून सामासिक शब्द व समास ओळखा:
विग्रह | सामासिक शब्द | समासाचे नाव |
नफा किंवा तोटा |
योग्य जोड्या लावा.
सामासिक शब्द | समासाचे नाव |
(i) भाजीपाला | द्विगू समास |
(ii) कमलनयन | समाहार द्वंद्व समास |
कर्मधारय समास |
‘नीलकंठ’ या सामासिक शब्दातील समासाचे नाव लिहा.