Advertisements
Advertisements
प्रश्न
ΔLMN हा समभुज त्रिकोण आहे. LM = 14 सेमी. त्रिकोणाचा प्रत्येक शिरोबिंदू केंद्रबिंदू मानून व 7 सेमी त्रिज्या घेऊन आकृतीत दाखवल्याप्रमाणे तीन वर्तुळपाकळ्या काढल्या. त्यावरून,
(1) A (ΔLMN) = ?
(2) एका वर्तुळपाकळीचे क्षेत्रफळ काढा.
(3) तीन वर्तुळपाकळ्यांचे एकूण क्षेत्रफळ काढा.
(4) रेखांकित भागाचे क्षेत्रफळ काढा.
उत्तर
दिलेले:
समभुज त्रिकोण LMN मध्ये, LM = 14 सेमी
वर्तुळपाकळ्यांची त्रिज्या (r) = 7 सेमी
उकल:
(1) ΔLMN हा समभुज त्रिकोण आहे.
∴ A(ΔLMN) = `sqrt3/4`LM2
= `sqrt3/4 xx 14^2`
= 49 × 1.732 = 84.868
= 84.87 सेमी2
∴ A (ΔLMN) = 84.87 सेमी2
(2) केंद्रीय कोनाचे माप (θ) = 60° .......[समभुज त्रिकोणाचा कोन]
वर्तुळपाकळीचे क्षेत्रफळ = `θ/360 xx pir^2`
= `60/360 xx 22/7 xx 7^2`
= `1/6 xx 22 xx 7`
= `(11 xx 7)/3 = 77/3`
= 25.67 सेमी2
∴ एका वर्तुळपाकळीचे क्षेत्रफळ 25.67 सेमी2 आहे.
(3) तीन वर्तुळपाकळ्यांचे एकूण क्षेत्रफळ
= 3 × एका वर्तुळपाकळीचे क्षेत्रफळ
= 3 × 25.67
= 77.01 सेमी2
∴ तीन वर्तुळपाकळ्यांचे एकूण क्षेत्रफळ 77.01 सेमी2 आहे.
(4) रेखांकित भागाचे क्षेत्रफळ
= A (ΔLMN) - तीन वर्तुळपाकळ्यांचे क्षेत्रफळ
= 84.87 - 77.01
= 7.86 सेमी2
∴ रेखांकित भागाचे क्षेत्रफळ 7.86 सेमी2 आहे.
APPEARS IN
संबंधित प्रश्न
वर्तुळाची त्रिज्या 10 सेमी आहे. वर्तुळकंसाचे माप 54° असल्यास त्या कंसाने मर्यादित केलेल्या वर्तुळपाकळीचे क्षेत्रफळ काढा. (π =3.14)
वर्तुळपाकळीची त्रिज्या 3.5 सेमी असून तिच्या वर्तुळकंसाची लांबी 2.2 सेमी आहे, तर वर्तुळपाकळीचे क्षेत्रफळ काढा.
शेजारील आकृतीत वर्तुळाची त्रिज्या 7 सेमी आहे आणि m(कंस MBN) = 60° तर
(1) वर्तुळाचे क्षेत्रफळ काढा.
(2) A(O - MBN) काढा.
(3) A(O - MCN) काढा.
3.4 सेमी त्रिज्या असलेल्या वर्तुळपाकळीची परिमिती 12.8 सेमी आहे तर वर्तुळपाकळीचे क्षेत्रफळ काढा.
आकृतीत A(P-ABC) = 154 चौसेमी आणि वर्तुळाची त्रिज्या 14 सेमी असेल, तर
(1) ∠APC चे माप काढा.
(2) कंस ABC ची लांबी काढा.
वर्तुळपाकळीची त्रिज्या 7 सेमी आहे. जर वर्तुळपाकळीच्या कंसाचे माप पुढीलप्रमाणे दिलेले आहे, तर त्या वर्तुळपाकळीचे क्षेत्रफळ काढा.
30°
वर्तुळपाकळीची त्रिज्या 7 सेमी आहे. जर वर्तुळपाकळीच्या कंसाचे माप पुढीलप्रमाणे दिलेले आहे, तर त्या वर्तुळपाकळीचे क्षेत्रफळ काढा.
210°
वर्तुळपाकळीची त्रिज्या 7 सेमी आहे. जर वर्तुळपाकळीच्या कंसाचे माप पुढीलप्रमाणे दिलेले आहे, तर त्या वर्तुळपाकळीचे क्षेत्रफळ काढा.
3 काटकोन
आकृतीत P हा वर्तुळाचा केंद्र असून रेख AB ही जीवा आहे. PA = 8 सेमी आणि जीवा AB वर्तुळकेंद्रापासून 4 सेमी अंतरावर असेल, तर रेखांकित भागाचे क्षेत्रफळ A काढा. (π = 3.14, `sqrt3` = 1.73)
वर्तुळपाकळी A-PCQ मध्ये `square`ABCD हा चौरस आहे. C - BXD या पाकळीची त्रिज्या 20 सेमी असेल तर रेखांकित भागाचे क्षेत्रफळ काढण्यासाठी खालील कृती करा.
उकल: चौरस ABCD ची बाजूृ = वर्तुळपाकळी C - BXD ची त्रिज्या = `square` सेमी
चौरसाचे क्षेत्रफळ = बाजूृ2 = `square^2` = `square` ...(l)
चौरसातील रेखांकित भागाचे क्षेत्रफळ = चौरस ABCD चे क्षेत्रफळ - वर्तुळपाकळी C - BXD चे क्षेत्रफळ
= `square - θ/360 xx pir^2`
= `square - 90/360 xx 3.14/1 xx 400/1`
= `square - 314`
= `square`
मोठ्या वर्तुळपाकळीची त्रिज्या = चौरस ABCD च्या कर्णाची लांबी
= `20sqrt2`
माेठ्या वर्तुळपाकळीतील चौरसाबाहेरील रेखांकित भागाचे क्षेत्रफळ
= वर्तुळपाकळी A - PCQ चे क्षेत्रफळ - चौरस ABCD चे क्षेत्रफळ
= A(A - PCQ) - A(`square` ABCD)
= `(θ/360 xx pi xx r^2) - square^2`
= `90/360 xx 3.14(20sqrt2)^2 - (20)^2`
= `square - square`
= `square`
∴ रेखांकित भागाचे एकूण क्षेत्रफळ = 86 + 228 = 314 चौसेमी