Advertisements
Advertisements
प्रश्न
समासाचे नाव व सामासिक शब्द यांच्या जोड्या जुळवून लिहा
समासाचे नाव |
सामासिक शब्द |
(१) तत्पुरुष समास |
(अ) स्त्रीपुरुष, गुणदोष |
(२) अव्ययीभाव समास |
(आ) महात्मा, पंचधातू |
(३) बहुव्रीही समास |
(इ) प्रतिवर्षी, आजन् |
(४) द्वंद्व समास |
(ई) लक्ष्मीकांत, निर्धन |
उत्तर
समासाचे नाव |
सामासिक शब्द |
(१) तत्पुरुष समास |
महात्मा, पंचधातू |
(२) अव्ययीभाव समास |
प्रतिवर्ष, आजन्म |
(३) बहुव्रीही समास |
लक्ष्मीकांत, निर्धन |
(४) द्वंद्व समास |
स्त्रीपुरुष, गुण दोष. |
APPEARS IN
संबंधित प्रश्न
कंसात समासांची नावे दिलेली आहेत. पुढे दिलेल्या सामासिक शब्दांसमोर त्यापैकी योग्य समासाचे नाव लिहा :
चहापाणी - ____________.
कंसात समासांची नावे दिलेली आहेत. पुढे दिलेल्या सामासिक शब्दांसमोर त्यापैकी योग्य समासाचे नाव लिहा :
जलदुर्ग- ____________.
खालील सामासिक शब्दांचा विग्रह करून समास ओळखा.
दरडोई -
खालील सामासिक शब्दांचा विग्रह करून समास ओळखा.
यथाप्रमाण -
खालील वाक्यांतील सामासिक शब्द ओळखून अधोरेखित करा.
मेट्रो रेल्वेचा लोकार्पण सोहळा थाटामाटात पार पडला.
पुढील उदाहरणांचा अभ्यास करून तक्ता पूर्ण करा.
अ. क्र. |
सामासिक शब्द |
विग्रह |
विभक्ती प्रत्यय किंवा विभक्ती दर्शक अव्यय |
(१) |
लोकप्रिय |
लोकांना प्रिय |
____________ |
(२) |
कष्टसाध्य |
कष्टाने साध्य |
____________ |
(३) |
चोरभय |
चोरापासून भय |
____________ |
(४) |
घरमालक |
घराचा मालक |
____________ |
(५) |
नाट्यगृह |
नाट्यासाठी गृह |
____________ |
(६) |
वनभोजन |
वनातील भोजन |
____________ |
पुढील वाक्ये अभ्यासून तक्ता पूर्ण करा.
(१) गुप्तहेर वेशांतर करून खऱ्या माहितीचा शोध घेतात.
(२) अतिवृष्टीमुळे ओला दुष्काळ पडला.
(३) काही माणसे केलेल्या कामाचे मानधन घेणे टाळतात.
(४) निळासावळा झरा वाहतो बेटाबेटांतुन.
अ. क्र. | सामासिक शब्द |
विग्रह |
(१) |
____________ |
अन्य असा वेश |
(२) |
दुष्काळ |
____________ |
(३) |
____________ |
मान हेच धन |
(४) |
____________ |
निळा सावळा असा |
तत्पुरुष समासाचे प्रकार ओळखून खालील तक्ता पूर्ण करा.
अ. क्र. | सामासिक शब्द |
समासाचा विग्रह |
समासाचे नाव |
(१) |
______ |
सहा मासांचा (महिन्यांचा) समूह |
______ |
(२) |
ग्रंथालय |
____________ |
______ |
(३) |
______ |
____________ |
कर्मधारय |
(४) |
त्रिदल |
____________ |
______ |
(५) |
______ |
बालकांसाठीचे मंदिर |
______ |
(६) |
नरश्रेष्ठ |
____________ |
______ |
(७) |
______ |
____________ |
विभक्ती तत्पुरुष |
खालील तक्ता पूर्ण करा.
अ. क्र. | सामासिक शब्द |
विग्रह |
(१) |
______ |
निघून गेले आहेत प्राण ज्याचे असा तो |
(२) |
नीरज |
________________________ |
(३) |
______ |
प्रमाणासह आहे जे ते |
(४) |
गोपाल |
________________________ |
(५) |
______ |
माशासारखे आहेत डोळे जिचे अशी ती |
(६) |
षडानन |
________________________ |
खालील वाक्यातील सामासिक शब्द ओळखा व त्या शब्दाचा विग्रह करा.
सैनिकांच्या देशार्पणाचा आदर करावा.
खालील वाक्यातील सामासिक शब्द ओळखा व त्या शब्दाचा विग्रह करा.
प्रत्येकाने ऋणमुक्त राहण्याचा प्रयत्न करायलाच हवा.
खालील वाक्य वाचून त्यातील सामासिक शब्द ओळखा व त्याचा विग्रह करा.
तलावातील नीलकमल किती शोभून दिसते आहे!
खालील सामासिक शब्दाचा विग्रह करा.
अष्टाध्यायी - ______
खालील सामासिक शब्दाचा विग्रह करा.
पंचपाळे - ______
खालील वाक्य वाचा आणि त्यातील सामासिक शब्द ओळखा.
कष्टाची मीठभाकर आयत्या पक्वानापेक्षा गोड लागते - ______
खालील सामासिक शब्दाचा विग्रह करा.
आईवडील - ______
खालील सामासिक शब्दाचा विग्रह करा.
सुंठसाखर - ______
खालील सामासिक शब्दाचा विग्रह करा.
कृष्णार्जुन - ______
खालील सामासिक शब्दाचा विग्रह करा.
नाकडोळे - ______
खालील वाक्य वाचा व त्यातील सामासिक शब्द ओळखा.
गरिबास कपडालत्ता द्यावा, अन्नपाणी द्यावे - ______ ______
योग्य जोड्या लावा.
सामासिक शब्द | समासाचे नाव |
1) भाजीपाला | अ. कर्मधारय समास |
2) पुरुषोत्तम | ब. इतरेतर द्वंद्व समास |
क. समाहार द्वंद्व समास |
पुढील विग्रहावरून सामासिक शब्द व समास ओळखा:
विग्रह | सामासिक शब्द | समासाचे नाव |
प्रत्येक घरी |
पुढील तक्ता पूर्ण करा.
सामासिक शब्द | विग्रह | समासाचे नाव |
यथायोग्य | ______ | ______ |
पुढील तक्ता पूर्ण करा.
सामासिक शब्द | विग्रह | समासाचे नाव |
______ | राष्ट्रासाठी अर्पण | ______ |
‘नीलकंठ’ या सामासिक शब्दातील समासाचे नाव लिहा.
‘अ’ गट | ‘ब’ गट | |
1 | सूर्याचा उदय झाला. | सूर्योदय झाला. |
2 | प्रत्येक दिवशी त्याची प्रतिष्ठा वाढत गेली. | दिवसेंदिवस त्याची प्रतिष्ठा वाढत गेली. |
बोलण्याच्या ओघात आपण शब्दातील परस्परसंबंध दाखवणारे विभक्ती प्रत्यय गाळून सुटसुटीत असे जोडशब्द बनवतो. शब्दांच्या अशा एकत्रीकरणाला ‘समास’ असे म्हणतात. शब्दांच्या अशा एकत्रीकरणाने जो जोडशब्द तयार होतो त्याला ‘सामासिक शब्द’ म्हणतात.
समास विग्रह - सामासिक शब्द कोणत्या शब्दांपासून तयार झाला, हे स्पष्ट करण्यासाठी आपण त्याची फोड करताे. या फोड करून दाखवण्याच्या पद्धतीला ‘विग्रह’ म्हणतात. वर ‘ब’ गटात सामासिक शब्द आहेत, तर ‘अ’ गटात विग्रह आहेत.
'पावलोपावली' या सामासिक शब्दातील समासाचे नाव लिहा.